Yerel Eşitlik Eylem Planları, yerel eşitlik politikalarının çerçevesini oluşturan, hayatın her alanında, kadın erkek eşitliğini gerçekleştirmek, eşitlikçi politikaları yerel yönetim anlayışına yerleştirmek için kullanılacak olan “yol haritaları” dır. Bu nedenle, Program kentlerinde YEEP’ larının, BMOP hedefleri çerçevesinde, katılımcı bir süreçle hazırlanmasına özen gösterildi. Amaç tüm illerde YEEP hazırlama aşamasında sürekli, işlevsel katılımcı bir süreç oluşmasını sağlamaktı.

Bu sürece; yerel yönetimlerin ,yerel kadın kuruluşlarının,yerel sivil toplum örgütlerinin, üniversitelerin,meslek odalarının temsilcileri ile BMOP ortakları (Birleşmiş Milletler, İçişleri Bakanlığı-AREM, KADER, Sabancı Vakfı) BMOP danışmanları ve Yerel Koordinatörler) katıldılar. Yerel Eşitlik Eylem Planları’nda :

• İlleri farklılaştıran yerel koşulların yansıması, yerel sorunlar veya yerele özel bilgilerin (nicelik ve niteliksel) yer alması,

• Her il için toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik eylem planında yeralacak olan eylem ve faaliyetlerin sıralanması,

• Eylem alan ve faaliyetlerinin yerel dayanaklarının belirlenmesi,

• İlin özelliklerine göre farklılaşabilecek kurumsal yapılanma önerilerinin geliştirilmesi ,sağlandı.

Bu süreçte YEEP’lerin iller bazında yerelleştirilmesini sağlamak yanında, genel YEEP ilkeleri doğrultusunda; yasal düzenlemeler çerçevesinde gerçekçi, hayata geçirilebilir ve tüm illere yaygınlaştırılmaya uygun yönetsel bir model oluşturulması önemliydi.

Buna yönelik olarak illerin YEEP hazırlık sürecinde, atölye çalışmaları çıktılarının düzenlenip değerlendirilmesini de içeren, model olabilecek bir YEEP Çerçeve Taslağı hazırlandı.Bu aşamada, amaca yönelik olarak önerilen genel stratejik politikalar kadın sorunlarını içeren 7 ana başlıkta ele alınmış ve bunlara ilişkin olası faaliyetler bu başlıklar altında sıralanmıştır. Hazırlanan YEEP Çerçeve Taslağı ortaklar toplantısında Program ortaklarına sunulup görüşleri alınmıştır.

YEEP’ların yaklaşık 8 ay süren hazırlanma sürecinde, her aşamada YEEP’ larının tek tek ve birlikte değerlendirmesi yapıldı. Burada hem ortak bir dil ve yaklaşım bütünlüğünü sağlamak, hem de faaliyetlerin yapılmasını kolaylaştıracak yerel dinamikleri korumak amacıyla, taslaklar üzerinde gerekli düzeltmeler, yine katılımcı bir süreçle gerçekleştirildi.

Yerel koordinatörler yürüttüğü lobi faaliyetleri ile yerel dinamikleri anlama ve iletişim kurma çabaları hazırlık sürecinde önemli bir rol oynadı.

Program illerinde YEEP’larının gerçekleşmesi; yerel ortaklar tarafından benimsenmesi, yerel meclislerce onaylanması, başlamış olan yerel yöneticiler ve kadın örgütleri ilişkilerinin geliştirilmesi, planın uygulanmasınında şeffaflığın, kalıcılığın ve sürdürülebilirliğin sağlanmasına bağlıdır.

Bunun için; YEEP’larının hayata geçirilmesinin genel yönetim ve sorumluluğunu üstlenecek, izleme, denetleme ve koordinasyonu yapacak ve YEEP’nın sürdürülebilirliğini sağlayacak yerel kadın örgütlerinin de içinde aktif aktörler olarak yer alacağı yeni bir kurumsal yapının oluşturulması gerekmektedir.

Bu işlevleri üstlenecek kurumsal yapı olarak Yerel Eşitlik Eylem Planı Komitesi (YEEPKOM) önerisi getirilmiştir.

Yerel yönetimlerin öncelikle YEEP’larını yerel meclislerinde onaylama konusunda siyasi kararlılık göstermeleri ve YEEP’larında önerilen eşitlik birimlerini kendi bünyelerinde kurmaları,YEEP uygulanmasına başlamaları için önemli bir adım olacaktır.

Bu bağlamda;

1. Yerel hizmet sunan kurum ve kuruluşların YEEP kapsamında yüklendikleri görev ve sorumluluklar bağlamında aralarındaki işbölümünün netleştirilmesi,

2. YEEP önerilen yeni hizmet sunum birimlerinin kurulması ve /veya aynı görevi üstlenecek mevcut birimlerin belirlenerek görevlendirilmesi,

3. Yerel yönetimler tarafından toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımını benimseyen hizmet sunucu personel yetiştirilmesi,

4. Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinin desteklenmesi mevcut toplum merkezleri ve halk eğitim merkezlerinin yaygınlaştırılması ve işlerliklerinin artırılması,

5. Stratejik Planların eşitliği sağlamaya yönelik olarak gözden geçirilmesi ve uygulamada bütçe ayırımının bu çerçevede yapılması, özellikle de sağlık, eğitim, kültür vb alanların açılım ve uygulamasında kadın kuruluşlarının görüşünün alınması ve hedef kitle olarak kadınlara ağırlık verilmesi,

6. 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi çerçevesinde eşitliği sağlamaya yönelik olarak yapılan yeni hizmet tanımlarına uygun hizmetlerin gerçekleştirilmesi,

7. Yerel kararlara kadınların katılımını artırmak için, yerel yönetimlere ilişkin mevzuatın tanıdığı olanaklardan yararlanmanın kolaylaştırılması, (yerel meclislere, ihtisas komisyonlarına katılım, gönüllü katılım, kadın meclisleri vb.)

8. Kadın kuruluşlarının, kentsel sorunlar konusuna ilgilerini artıracak alt yapının oluşturulması, önerilmektedir.

BMOP’nın hedefine ulaşabilmesi için bağımsız kadın kuruluşları, öncelikle desteklenmesi gereken gruplardır.

Yerel yönetimlerin sorumlu oldukları kamusal hizmetleri toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeterek sunmaları, bir başka deyişle “Kadın Dostu Kent” olma hedefine ulaşmaları, YEEP’larını “yol haritaları” olarak önemseyip, bu yol haritaları kapsamındaki faaliyetleri gerçekleştirilebilmelerine bağlıdır.

Ülkemizde bir ilk olan BMOP kapsamında 2 yılda gerçekleştirilen çalışmaların, verilen emeğin, toplumu dönüştürücü etkisinin yerleşmesi ve sürdürülebilirliğini sağlamak için:

1. BMOP’da yapılan YEEP çalışmasının ülke ölçeğinde diğer illere de yaygınlaştırılması gereklidir.

Bu şekilde; BMOP’nın Türkiye’de kadın ve kız çocuklarının insan haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik genel hedefleri yanında, BM Bin Yıl Kalkınma Hedeflerinin, AB’nin yerel yönetimlere ilişkin direktiflerinin ve AB Kentsel Şartının gerçekleştirilmesi ile Türkiye’de yerel yönetimlerin ve yerel demokrasinin güçlendirilmesine katkıda bulunulacaktır. 

2. BMOP tarafından program illerinin herbirinde “Kadın Dostu Kent” olmaya yönelik olarak kısa dönemde gerçekleştirilebilecek YEEP’ı faaliyetlerinin desteklenmesi, uygulanması ve izlenmesi gereklidir.

BMOP’nın desteğiyle özelikle “Kentsel Hizmetler” başlığı altında yapılması önerilen projelerin hiç olmazsa birkaçının hayata geçirildiği ve sonuçlarının görünür kılınması gereklidir. (örneğin: Van kentinde gerçekleştirilen pilot çalışmayı diğer kentlerde yinelemek)

Yıldız Tokman: BMOP kapsamında KA-DER Ankara tarafından yerel kadın kuruluşlarına verilen “Yerel Siyasette Kadın” eğitimlerinde uzman-eğitici ve KA-DER Ankara Şube Yönetim Kurulu Üyesi kimliğiyle yer almıştır.