Kalkınmaya ivme kazandıran en önemli unsurlardan biri toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasıdır. Demokratik toplumların olmazsa olmaz koşullarından biri de kadınların ve erkeklerin karar alma mekanizmalarına katılımıdır. Bu nedenle de demokrasiler toplumsal cinsiyet körü olamazlar. Demokrasiler eşitliğe, kadınların ve erkeklerin karar alma süreçlerinde temsil edilmelerine ve bu iki amaca ulaşmak için tüm fırsatları kullanmaya çaba harcamalıdır.
Son yıllarda Türkiye’de, özellikle kadınların ve kız çocuklarının insan haklarının korunması ve geliştirilmesine ilişkin temel yasaların kabulü ile kadın-erkek eşitliği alanında önemli bir yol katedilmiştir. Ancak, söz konusu yasal düzenlemelerin tam olarak hayata geçirilememiş olması cinsiyete dayalı eşitsizliğin kalkınma çabalarının önünde hala önemli bir engel olarak varlığını sürdürmesine yol açmaktadır.
Bugüne kadar, BM kuruluşlarının yanısıra uluslararası fon sağlayan diğer kuruluşlar da Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak amacıyla birçok projeye destek olmuştur. BM Reformu, BM kuruluşlarının, işbirliği ve bilgi paylaşımının da ötesine geçerek ortak programlar kapsamında kaynaklarını bir havuzda toplamalarını öngörmektedir. Kaynakların ve uzmanlığın biraraya getirilmesi, çok boyutlu kalkınma problemlerinin üstesinden gelinmesini sağlayacak en etkili yöntemlerin geliştirilebilmesini sağlamaktadır. BM Ortak Programı ayrıca aynı alanda yapılan diğer çalışmaları da biraraya getirerek etkilerini artırmayı amaçlamaktadır. BM kuruluşları Ortak Programın gerçekleştirilmesi için gerekli fonların üçte birini karşılamaktadır. Bugüne kadar UNDP, UNFPA, UNICEF, UNHCR ve ILO programa katkıda bulunmuştur.
BM Ortak Programı, sadece BM fonlarının değil, programı destekleyen ülkelerin ve özel sektörün fonlarının da birleştirilmesini amaçlamaktadır. Özellikle Türkiye’nin Avrupa Birliğine üyelik sürecini göz önünde tutarak programa maddi destek sağlayan ülkeler Turkiye’de toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesini amaçlayan projelere önemli derecede kaynak ayırmaktadır. BM Ortak Programı, hem toplumsal cinsiyet eşitliği için bazı ülkelerin sağladığı maddi kaynağın birleştirilerek rasyonel kullanılmasında bir araç olmakta, hem de Türk Hükümetine, sivil toplum kuruluşlarına ve diğer ortaklara birlikte aktif olarak çalışabilecekleri bir platform sunmaktadır. Ortak Program diğer kadın hakları programları ile de aktif işbirliği içinde olunmasını teşvik etmektedir. Programa maddi katkı sağlayan ülkeler, BM Ortak Programının gerçekleştirilmesi için gerek duyulan kaynağın üçte birini sağlamaktadır. Programa Danimarka, Finlandiya, İsveç, İsviçre, İngiltere, Kanada ve Norveç büyükelçilikleri mali katkıda bulunmuştur.
BM Ortak Programı özel sektör fonlarının da bu alana kanalize edilmesini sağlamak üzere tasarlanmıştır. Özel sektörün Ortak Programın gerçekleştirilmesi için gerekli fonların üçte birini karşılaması öngörülmektedir. Hacı Ömer Sabancı Vakfı (VAKSA), Haziran 2006’dan itibaren bütçenin üçte birini karşılayarak programa destek vermektedir.
Programa yerel yönetimler de katkıda bulunacaktır. Halihazırda, yerel yönetimler programa ayni katkılarını sürdürmektedir. Yerel yönetimler ayrıca, ortak program kapsamında geliştirilecek Yerel Eylem Planlarını kısmen de olsa maddi yönden destekleyecektir. Kapasite artırma etkinlikleri sayesinde yerel yönetim temsilcileri, Yerel Eylem Planlarında öngörülen faaliyetlere maddi kaynak bulma ve bu yönde strateji geliştirme yeteneklerini daha da üst seviyeye çıkarmaktadır. BM Ortak Programı, kadınların toplumsal statülerinin yerel yönetimlerin kararlılığı ve yerel planlamalarda ve karar alma süreçlerinde kadınların ve temsilcilerinin yer almasının sağlanması yoluyla artırılabileceğini gözler önüne serecektir.
Iki yıllık BM Ortak Programı süregiden toplumsal cinsiyet eşitsizliğini, ulusal düzeyde ve yerel düzeyde eşitliğin gerçekleştirilmesine uygun ortam yaratılması; yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının kapasitelerinin geliştirmesi; kadın ve kız çocuklarının ihtiyaçlarına yönelik yerel hizmet modellerinin geliştirilmesi; halkın kadın ve kız çocuklarının hakları konusunda bilgilendirilmesi yoluyla ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır.
BM Ortak Programı, esas olarak ulusal düzeydeki karar alıcıların yanısıra İzmir, Kars, Nevşehir, Şanlıurfa, Trabzon ve Van’daki yerel karar alıcıları, sivil toplum kuruluşları ve halkı hedef kitlesi olarak görmektedir. Program şehirleri yerel yönetimlerin istekliliği, kapasitesi ve hazırlık ziyaretlerinde dile getirilen ihtiyaçlara göre belirlenmiştir. Bu şehirler, katılımcı ve eşgüdümlü ve sektörlerarası işbiriliğine öncelik veren bir yaklaşımın benimsenmesi ile hizmetlerin nasıl geliştirilip çeşitlendirebileceğini, kaynakların nasıl çoğaltılabileceğini ve kadınların ve kız çocuklarının yaşamlarının nasıl iyileştirilebileceğini göstermek üzere seçilmiştir.
BM Ortak Programı kadınların ve kız çocuklarının, hizmet sunumundan sorumlu kuruluşlardan talepte bulunan taraflardan biri haline gelmesine destek olmaktadır. Ortak Program kapsamında kadın ve kız çocuklarının ihtiyaçları tespit edilmektedir. Tüm tarafların ve ortakların katılımı ile hazırlanacak bir planlama süreci sonucunda, eğitim, istihdam, üreme sağlığı, kadına karşı şiddet, insan ticareti, iltica edenler, mülteciler, ve yerinden olmuşlar ile ilgili konular başta olmak üzere öncelikli faaliyetler belirlenecektir. Öncelikler belirlendikten sonra, ortaklar beş (5) yıllık bir Yerel Eylem Planı hazırlamak için birlikte çalışacaktır. Ortak program yerel eylem planlarının başlangıç uygulamalarını destekleyecektir. Ortak Programın son bölümünde, bu programın diğer illere de yaygınlaştırılmasını sağlamak üzere bir model geliştirilecek ve altı (6) program ili, üzerinde tüm ortaklarca uzlaşılmış kriterlere göre ‘Kadın Dostu Kent’ sertifikası için değerlendirilecektir. Yerel Eylem Planı, henüz hazırlık aşamasında olan Hacı Ömer Sabancı Vakfı küçük hibe programı aracılığı ile de desteklenecektir.
HEDEFLER
- Binlerce vatandaş kadınların ve kız çocuklarının hakları konusunda daha cok bilgilenecektir.
- Binlercesi kadınların ve kız çocuklarının hakları konusunda eğitilecektir.
- Yerel yönetimler ve Sivil Toplum Kuruluşları kadınların ve kız çocuklarının hakları konusunda daha güçlü ve bilgi ile donatılmış olacaktır.
- Altı ilde beş yıllık yerel eylem planları hazırlanmış olacaktır.
- Altı ilde gerçekleştirilecek programa vatandaşlar, kamuoyu liderleri, dini liderler, sivil toplum ve özel sektör etkin bir şekile katılacaktır.
- Sığınakların kurulması, iş olanaklarının yaratılması, meslek eğitimlere ve kız çocuklarının eğitimine önem verilmesine öncelik verilerek yerel etkinlikler artırılacaktır.
- Yerel ve ulusal düzeyde siyasi ve bütçesel kararlılık artırılacaktır.
- Programın yürütüldüğü altı il değerlendirilerek kadınların ve kız çocuklarının haklarının korunması konusunda etkin rol oynayan illere sertifika verilecektir.
|
