Birleşmiş Milletler, İçişleri Bakanlığı ve Sabancı Vakfı’nın birlikte yürüttüğü ve dört yıl süren Birleşmiş Milletler “Kadın ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi” Ortak Programı (BMOP) kapanış toplantısı 20.01.2010 tarihinde Ankara’da Hiltonsa Hotel’de yapıldı.
Toplantıya, İçişleri Bakanı Beşir Atalay, Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, Birleşmiş Milletler Türkiye Mukim Koordinatörü Shahid Najam ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Türkiye Temsilcisi Dr. Peer Sieben’in yanı sıra; İçişleri Bakanlığı, Sabancı Vakfı, Sabancı Üniversitesi, Birleşmiş Milletler temsilcileri, programın yürütüldüğü illerin valileri, belediye başkanları, yerel ve ulusal kadın kuruluşlarının temsilcileri, akademisyenler ve basın mensupları katıldı. Programın sonuçlarının paylaşıldığı toplantıda ortak programın uygulandığı illerin Vali ve Belediye Başkanları, kadın ve kız çocuklarının haklarının korunması, geliştirilmesi ve yaygınlaştırmasını hedefleyen ortak bildirgeye de imza attı.
Toplantının açılış konuşmasını yapan Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Türkiye Temsilcisi Dr. Peer Sieben "Kentlerimizin eşitlik yol haritası olan Yerel Eşitlik Eylem Planlarının Belediye ve Valilikler tarafından benimsenmesi bu programın en büyük başarısıdır. Yerel Eşitlik Eylem Planları şeffaf ve katılımcı bir şekilde hazırlanmıştır. Diğer önemli bir başarı ise belediyeler ve valiliklerde kurulan eşitlik kurullarının oluşturulmasıdır" dedi. Ortak Programın tasarlama ve uygulama aşamalarında önemli bir katılım gerçekleştirildiğini; belediyeler, valilikler, kadın kuruluşları gibi yerel ortakların programın temel taşlarını oluşturduğunu ifade eden BM Nüfus Fonu Türkiye Temsilcisi Dr. Peer Sieben, sürdürülebilirliğin sağlanması için yerel sahiplenmenin gerekli olduğunu söyledi. Sieben, konuşmasına; Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) "Kadınların ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi" (BMOP) ortak programını dünyada "En İyi Hak Eksenli" programlardan biri seçti diyerek devam etti.
Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı yaptığı konuşmada, dört yıl önce İçişleri Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler ile birlikte çok önemli bir ortaklığa imza attıklarını belirterek, sivil toplum örgütleriyle birlikte sorunları tanımladıklarını ve İzmir, Kars, Nevşehir, Trabzon, Şanlıurfa, Van'da 'yerel eylem planları' hazırladıklarını anlattı. Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, Sabancı Vakfı Hibe Programı tarafından desteklenen projelerle yaklaşık 300 bin kişiye ulaşıldığını bildirdi. Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, program kapsamında önemli adımlar atıldığını, ancak bunların yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayarak, destek vermeye devam edeceklerini söyledi. Projenin yürütüldüğü İzmir, Kars, Nevşehir, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde de elde edilen kazanımların eşit düzeyde olmadığını ifade eden Sabancı, süreci devam ettirme gereğinin altını çizdi. Sabancı, yeni hibe programları geliştirmeyi planladıklarını belirterek, başka illerde de projelerin hayata geçirilmesini istediklerini söyledi. Konuşmasının sonunda İçişleri Bakanlığı ve BM ile sürece destek veren Almanya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İngiltere, İsveç, İsviçre, Kanada ve Norveç büyükelçilikleri, valiler, belediye başkanları ve sivil toplum örgütlerine teşekkür eden Sabancı, en büyük teşekkürünü de '4 yıllık süreçte canla başla çalışan kadınlara ve kız çocuklarına' sunduğunu söyledi.
İçişleri Bakanı Beşir Atalay ise yaptığı konuşmada, 2006'den beri devam eden ortak programın uygulamasının iki kez uzatıldığını söyledi. Modern devletin ve demokrasi anlayışının temelinde, insan haklarının yattığını anlatan İçişleri Bakanı Beşir Atalay, insan haklarına saygılı ve tüm kurumlarıyla işleyen bir demokrasinin, kadın erkek eşitliğinin sağlanmasıyla tüm tabana yayılabileceğini vurguladı. Ortak program kapsamında başta İzmir, Nevşehir, Trabzon, Kars, Van ve Şanlıurfa olmak üzere; ülkenin her köşesinde sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimleri içine alan çok önemli çalışmalar yürütüldüğünü belirten İçişleri Bakanı Beşir Atalay, kadının insan hakları konusunda yerel yönetimlerde bir bilinçlenme ve farkındalık yaratıldığını kaydetti.
İçişleri Bakanı Beşir Atalay, demokrasinin beşiği olan yerel yönetimlerde üretilen küçük projelerin halka halka tüm Türkiye'ye yayılacağını dile getirdi. "Yerel eşitlik eylem planları bu programın ürettiği en önemli somutluluktur" diyen İçişleri Bakanı Beşir Atalay, bunun ülke genelinde yaygınlaştırılmasının önemine değindi. Katılımcı demokrasinin gelişmesinde sivil toplum kuruluşlarının önemine değinen İçişleri Bakanı Beşir Atalay, kamu idarecilerine, "STK'larla daha da fazla işbirliği yapmaları" yönünde çağrıda bulundu. İçişleri Bakanı Beşir Atalay, ortak programın, belediye hizmetlerine kadın bakış açısının yerleşmesi, özel sektörle kamu kuruluşlarının ahenkli bir işbirliğine gitmesi, programın tüm ülke geneline yayılabilmesi için rehber kitap oluşturulması gibi olumlu sonuçlarına da dikkati çekti.
Açılış konuşmalarının ardından Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Ayata, Ortak Programın değerlendirilmesine ilişkin bir rapor sundu. Prof. Dr. Ayşe Ayata şimdiye kadar toplumsal cinsiyet eşitsizliğini gidermek için yapılan tüm çalışmaların merkezden gerçekleştirildiğini, ortak programın kadınlarla ilgili yerel düzeydeki ilk kapsamlı program olduğunu ifade etti. Programın uygulandığı pilot illerde bazı yerel yöneticilerin oldukça hevesli, bazılarının ise daha çekingen davrandığını belirten ODTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Ayata, "Ataerkil yapıyı temelden sarsan fikirler dirençle karşılandı" değerlendirmesinde bulundu. Projenin yerel kapasitede elde ettiği başarıların sürdürülebilirliğini sağlamak için toplumsal cinsiyet eşitliği komisyonlarının ülke geneline yayılması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Ayşe Ayata, valiliklerde 'eşitlik yöneticisi' pozisyonu oluşturulmasını önerdi.
Konuşmaların ardından, BM Mukim Koordinatörü Shahid Najam, İçişleri Bakanı Atalay, Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı ile ortak programa katkı sağlayan kurum ve kuruluş temsilcilerine plaket sundu.
Daha sonra, Türkiye'nin ilk kadın kaymakamı ve İzmir Vali Yardımcısı Özlem Bozkurt Gevrek tarafından okunan 'Kadın Dostu Kent Çalışmalarının Yaygınlaştırılmasına Yönelik Çağrı'ya İzmir, Nevşehir, Kars, Van, Trabzon ve Şanlıurfa'nın yerel yöneticileri imza attı.
Toplantının öğleden sonraki panel bölümünde Viyana, Frankfurt ve Helsinki’den gelen uzmanlar Kadın Dostu Kentsel Hizmetler ve Yerel Eşitlik Politikalarının Kurumsallaşması konularında kendi ülkelerinden örnekler verdiler.
Viyana Belediyesi Proje Direktörü Ursula Bauer toplumsal cinsiyet eşitliği uygulama sürecinin üç ana temel üzerinde yükseldiğini ifade etti. Bunlardan birincisi farkındalığın arttırılması ve daha sonraki uygulamalar için teknik bilgi üretilmesi; ikincisi, süreç hakkında bilgi sağlayan ve aynı zamanda düzenli olarak toplumsal cinsiyet konularına değinen bir raporlama sisteminin oluşturulması ve son olarak pilot projeler aracılığıyla değişimlerin halk için görünür ve anlaşılır hale getirilmesi olduğunu söyledi. Viyana’da Kadın İşleri İcra Kurulu’nun toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinin tüm plan ve politikalara yerleştirilmesi konusunda çalışacak bir uzman belirleme konusunda karar aldığını belirtti. Bu uzmanın görevi bazı alanlarda yer alan olumlu ayrımcılık uygulamalarının ve toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinin kent yönetimi ile ilgili bütün bölüm ve hizmetlere yerleştirilmesi olduğunu söyledi.
Frankfurt Belediyesi Kadın Departmanı Daire Başkanı Gabriele Wenner Avrupa Birliği genelinde kadınların erkeklere nazaran %17 daha az kazandığını, Almanya’da ise bu rakamın % 23’e yükseldiğini, kadınların yönetim pozisyonlarında daha az bulunduğunu, daha sık istifa ettiklerini, kadınların bulunduğu görevlerin daha değersiz göründüğünü ve amaçlarının eğitimde ve çalışma hayatında eşit olanaklar ve eşit kariyer fırsatı yaratmak olduğunu söyledi. Almanya’da çocuk bakımının yasal bir hak olduğunu, belediyenin hemşirelik okulları, kreşler, tam gün okulları ve günlük bakım okullarına fon sağladığını ekledi. Kadın Departmanı’nın 1989 yılından bu yana kadınlarla erkekler için fırsat eşitliğini sağlamaya çalıştığını, kadın ve erkekler için şiddetten uzak, bağımsız ve eşit bir hayat sağlamak için eğitim ve istihdam, şiddetten korunma, kız çocukları, kültür ve spor için politika, entegrasyon ve şehir gelişimi konularına yoğıunlaştığını söyledi.
Fin Bölgesel ve Yerel Yönetimler Birliği Kıdemli Danışmanı Sinikka Mikola ise 26.10.2008 tarihli seçim sonucuna göre (belediye meclisleri için kota uygulanmamaktadır) Belediye Meclislerinde kadınların oranının % 36.7 olduğunu, bu oranın büyük kentlerde daha da yükseldiğini (Helsinki: %57.6, Espoo: % 50.7, Vantaa: %46.3), nüfusu 5500 civarında olan küçük belediyelerde de kadın temsil oranının % 34 civarında olduğunu belirtti.
Mikola, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için özel önlemler alındığını ve eşitlik yasası uyarınca kota uygulaması yapıldığını söyledi. Kota uygulaması ile belediye yönetim kurullarında kadınların oranının % 46 ve belediye komisyonlarında % 48 olduğunu ifade etti. Helsinki, Oulu ve Espoo gibi büyük kentlerde 1981 yılından bu yana fırsat eşitlik komisyonları olduğunu, bu komisyonların görevinin eşitlik konularını gündeme getirmek, belediyelere önerilerde bulunmak, görüş geliştirmek ve yönetimin eşitlik çalışmalarını desteklemek olduğunu ve bu komisyonların yasal yaptırım gücü olmadığını ifade etti. Belediye tarafından sunulan hizmetlerin, eşitliğin temeli olduğunu, Finlandiya’da hem tam gün hem de esnek çalışma saatleri olan aileler için çocuk bakım hizmeti verildiğini, çocuk bakım merkezlerinde, ilk ve orta öğretimde, mesleki eğitimde, kolejlerde, yüksek öğretimde ve yaşlı bakım merkezlerinde bedava yemek verildiğini, temel sağlık hizmetlerinin ulaşılabilir ve karşılanabilir olduğunu, bakımevlerinde ve evlerde iyi eğitimli profesyonellerce yaşlı bakım eğitimi verildiğini söyledi.
Panelin ardından Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki üniversitelerde Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama, Peyzaj Mimarlığı ve Kentsel Tasarım Bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencilerinin katıldığı Kadın Dostu Mekanlar Kentsel Tasarım Öğrenci Yarışması sonuçlarına göre ödül alan öğrenciler için yapılan ödül töreniyle toplantıya son verildi.